Meestgestelde vragen

GEZONDHEID

Wat is de ‘veteranenziekte’?

De veteranenziekte ook wel legionellose genoemd kenmerkt zich door een ernstige longontsteking na het inademen van de legionellabacterie in kleine waterdruppels (aërosolen). De ziekte kan goed worden behandeld met een antibioticum als de ziekte tijdig wordt vastgesteld. Sommige mensen ontwikkelen milde griepachtige verschijnselen (Pontiac fever) welke na een paar dagen vanzelf overgaan. De veteranenziekte komt vooral voor bij ouderen, mensen met een slechte gezondheid, een verminderde weerstand en rokers.

De ziekte dankt zijn naam aan de waarschijnlijk eerste uitbraak in Philadelphia (VS) na een bijeenkomst van oudstrijders (veterans) uit de Vietnamoorlog. Voor meer informatie: www.rivm.nl/legionella

Welke klachten zijn er bij legionellose?

De klachten ontwikkelen zich meestal tussen twee en tien dagen na de blootstelling aan de legionellabacterie. De klachten zijn snel opkomende hoofdpijn, spierpijn, verwardheid gevolgd door en longontsteking met hoge koorts. De ziekte kan niet worden overgedragen op andere personen en is dus niet besmettelijk. De meeste mensen worden niet ziek als ze de bacterie in kleine druppeltjes water (aërosolen) inademen.

Welke klachten zijn er bij Pontiac fever (milde vorm)?

Binnen ongeveer twee dagen na de blootstelling ontwikkelen zich griepachtige verschijnselen die twee tot vijf dagen aanhouden. Klachten kunnen divers zijn zoals koorts, spierpijn, hoofdpijn en hoesten. De klachten gaan vanzelf over, een behandeling is niet nodig.

Welke behandeling is er voor de veteranenzekte?

De veteranenziekte is goed te behandelen als deze tijdig wordt vastgesteld. De diagnose kan worden gesteld met een eenvoudige urinetest. Doordat de klachten in het begin vaak algemeen zijn en een longontsteking vaak voorkomt maar relatief weinig veroorzaakt wordt door de legionellabacterie is het stellen van de juiste diagnose soms moeilijk. De ziekte wordt behandeld met een antibioticum welke door de arts wordt voorgeschreven. Het kan lang duren (soms langer dan een jaar) voordat iemand is hersteld. Een aantal patiënten houdt chronische klachten.

REIZEN

Is de ziekte reisgerelateerd?

De ziekte wordt regelmatig vastgesteld na een verblijf in een reisgerelateerde accommodatie zoals hotels. De oorzaak is dan meestal de drinkwaterinstallatie in de accommodatie. In de meeste Europese landen, ook in Nederland, dient te worden voldaan aan preventiemaatregelen van de installatie om groei van de legionellabacterie te voorkomen. Aangezien de bacterie vooral groeit tussen 25 en 55 °C is de kans op besmetting in warme landen in het algemeen groter.

Wat kan ik zelf doen om het risico in de hotelkamer te beperken?

In Nederland en ook in de meeste Europese landen dienen de hotels aan wettelijke voorschriften te voldoen om het risico op een besmetting met Legionella zo klein mogelijk te houden. Als u twijfelt aan de kwaliteit van de warmwaterinstallatie kunt u de heetwaterkraan van de douche wijd open zetten en enkele minuten laten doorlopen. Leg de douchekop wel neer met de deur dicht, of in een bak zodat zo weinig mogelijk druppeltjes worden verspreid.

Loop ik risico op een camping?

In Nederland en ook in de meeste Europese landen dienen de campings aan wettelijke voorschriften te voldoen om het risico op een besmetting met Legionella zo klein mogelijk te houden. Als u twijfelt bijvoorbeeld omdat er weinig gasten zijn kunt u de heetwaterkraan van de douche wijd open zetten en enkele minuten laten doorlopen.

Hoe beperk ik het risico bij gebruik van eigen caravan/vakantiewoning /boot?

Bij gebruik van een voorziening met een eigen drinkwatersysteem kunt u het risico beperken door bij aankomst de leiding door te spoelen door de kranen open te zetten. De douche kunt u het best met heetwater doorspoelen en vóórkomen dat u kleine druppels inademt. Heeft de voorziening een eigen watertank laat deze leeglopen na gebruik en/of volg de instructies van de leverancier voor wat betreft reiniging en desinfectie

WONING (huishoudelijk)

Wat kan ik thuis doen om de Veteranenziekte te voorkomen?

Een infectie die kan leiden tot de Veteranenziekte vindt binnenshuis meestal plaats via de inademing van kleine waterdruppels (aërosolen) vanuit de drinkwaterinstallatie. Om dit te voorkomen is het belangrijk dat de temperatuur van het warmwaterapparaat is afgesteld op 60 °C. De bacterie kan zich bij lagere temperaturen (tussen 25 en 55 °C) in de leidingen vermenigvuldigen. Het is daarom ook belangrijk dat de warm- en koudwaterleidingen niet te dicht bij elkaar liggen. De drinkwaterinstallatie dient op de juiste manier te zijn aangelegd (NEN 1006, bekend bij de installateur).

Wie is er verantwoordelijk voor de drinkwaterinstallatie in de woning?

In de privé-sfeer is de eigenaar van en woning verantwoordelijk voor het goed functioneren van de (warm)watervoorziening en de daaraan gekoppelde apparaten. U kunt zich laten adviseren door een (erkende) installateur.

Waar moet ik op letten bij huishoudelijke apparaten, ook na vakantie?

Binnenshuis is de douchekop de belangrijkste verspreider van aërosolen. Als de temperatuur van het warmwater juist is afgesteld is het risico bij normaal gebruik klein. Als u enkele weken de installatie niet heeft gebruik is het aan te raden alle kranen in de woning enkele minuten te laten lopen, zodat het leidingsysteem geheel is ververst. De douche kunt u enkele minuten met alleen heet water laten doorlopen en tegelijk de ruimte goed ventileren. Leg voor de veiligheid de douchekop in een emmer zodat de kleine waterdruppels (aërosolen) zich zo weinig mogelijk kunnen vespreiden.

Voor de overige huishoudelijk apparaten gelden de normale hygiëne regels, waarbij de belangrijkste is niet onnodig water in een apparaat laten staan en regelmatig schoonmaken.

Waar moet ik opletten bij een bubbelbad binnen- en buitenshuis

Als een bubbelbad is aangesloten op de drinkwaterinstallatie in de woning welke op de juiste temperatuur (60 °C) is afgesteld, is het risico op besmetting gering. Na gebruik lopen de leidingen bij de meeste baden vanzelf leeg. Geadviseerd wordt het systeem volgens voorschrift periodiek te reinigen met een daarvoor bestemd reinigingsmiddel.

Bij een bubbelbad (hottub) in de buitenruimte geldt bovenstaande vanzelfsprekend ook. Bedenk dat het risico op groei van Legionella groter is bij hoge temperatuur en in stilstaand water. Geadviseerd wordt de gebruiksaanwijzing van de leverancier te volgen.

Waar moet ik opletten bij waterinstallaties buiten, zoals in de tuin?

Het belangrijkst is dat bij het gebruik van bijvoorbeeld een tuinslang dat deze na gebruik leeg wordt gemaakt. Voorkom dat er water in onder andere slangen en apparaten blijft staan dat kan opwarmen en bij volgend gebruik wordt versproeid. In het stilstaand water kunnen de legionellabacteriën zich vermeerderen. Bij het inademen van kleine druppels (aërosolen) tijdens het sproeien is er een kans dat de legionellabacterie wordt ingeademd.

Kan ik als particulier een watermonster laten analyseren op Legionella?

Dit is mogelijk als u twijfelt aan de legionellaveiligheid van de installatie in uw woning. Hiervoor kunt u het best contact opnemen met uw drinkwaterbedrijf.

Kan ik in een verzorgingshuis douchen zonder risico op besmetting met de legionellabacterie?

Verzorgings- en verpleeghuizen vallen evenals ziekenhuizen onder de categorie ‘prioritaire locaties’ waarvoor een risicoanalyse en beheerplan verplicht is. Deze plannen voor de drinkwaterinstallatie dienen te worden opgesteld door een gecertificeerd adviseur. De overheid (Inspectie Leefomeving en Transport) ziet toe op de aanwezigheid en het naleven van deze plannen. Goede naleving van de voorschriften zorgt ervoor dat het risico op besmetting zo klein mogelijk blijft. Zie ook de vraag over maatregelen bij zwembaden.

RECREATIE

Loop ik een risico besmet te worden in zwemgelegenheden en sauna’s?

Zwembaden en sauna’s zijn wettelijk verplicht maatregelen te nemen. Als deze goed worden uitgevoerd is de kans op besmetting van de gebruikers gering.

Welke maatregelen worden in zwemgelegenheden en sauna’s genomen?

Zwembaden en sauna’s zijn zogenaamde ‘prioritaire installaties’ hetgeen betekent dat een gecertificeerd adviseur een risicoanalyse van de gehele installatie dient te maken. Vervolgens wordt een op de installatie afgestemd beheerplan gemaakt. Onderdelen van dit plan zijn een ontwerp dat aan de wettelijke eisen (NEN 1006) voldoet, de juiste afstelling van de watertemperatuur (60 °C) en tweemaal per jaar een monstername voor Legionella. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de uitvoering.

Kan ik de resultaten van de monstername bij bijvoorbeeld zwembaden en sauna’s inzien?

De resultaten van de legionellametingen zijn (op verzoek) op de locatie in te zien.

INSTALLATIES

Waar vind ik informatie als beheerder van de drinkwaterinstallatie in een (openbaar) gebouw (hotel, sportaccomodatie ect.)?

Een drinkwaterinstallatie in een gebouw wordt normaliter aangelegd door een erkend installateur welke is aangesloten bij Techniek Nederland. Een dergelijk bedrijf is gecertificeerd (o.a. BRL6010) volgens de geldende standaarden en heeft in principe toegang tot de informatie op de website van Techniek Nederland (www.techniekNederland.nl) en ISSO (www.isso.nl).

Technische eisen zijn vermeld in de NEN 1006 en de Waterwerkbladen. De NEN 1006 is te bestellen bij NEN. De Waterwerkbladen vindt u hier.

Het is aan te bevelen voor een dergelijke installatie een onderhoudscontract af te sluiten waarin ruimte is voor de eisen van de legionellawetgeving (risicoanalyse, beheerplan, logboek en monstername).

Waar kan ik als werkgever of werknemer terecht met vragen over gezondheidsrisico’s op de werkplek?

Een werkgever is volgens de Arbowet verplicht een risicoinventarisatie en -evaluatie te maken om vast te stellen of werknemers gezondheidsrisico’s lopen. De werkgever is vervolgens verplicht maatregelen te treffen om dit risico te voorkomen. Een werkgever of werknemer kan, als deze zich zorgen maakt over een legionellabesmetting in de werksituatie, de arbodienst om advies vragen. Elke werkgever is verplicht aangesloten bij een arbodienst!

shower-5190577_1280